Back
3 min
Professor Tetanye Ekoe kent het effect van een ijzertekort maar al te goed; hij ziet het elke dag. Deze West-Afrikaanse arts weet hoe ongemeen hard deze soort bloedarmoede vrouwen en kinderen kan raken.

"Een ijzertekort bij de moeder tijdens de zwangerschap kan een verwoestend effect hebben voor zowel moeder als kind," zegt de professor-emeritus in de pediatrie. "Daardoor kunnen de hersenen van de baby minder goed groeien of raakt de moeder depressief."

Het werk van professor Ekoe in Kameroen heeft hem getoond dat dit probleem ook aan de volgende generaties kan worden doorgegeven.

"Onbehandeld ijzertekort bij zwangere vrouwen wordt aan de baby doorgegeven. Zonder snelle behandeling kan deze aandoening tijdens de kinderjaren en de adolescentie blijven aanhouden."

De omvang van het probleem is ontstellend: een miljard mensen lijdt aan bloedarmoede door een ijzertekort waardoor dit de meest voorkomende voedingsstoornis ter wereld is. Dit draagt bij tot het overlijden van 50.000 vrouwen op het kraambed elk jaar (pdf, 45Kb). Verder verhindert het ook de fysieke en mentale ontwikkeling van miljoenen kinderen.

 

Maar er is ook goed nieuws. Het is duidelijk een erg groot probleem. Maar het werk van professor Ekoe heeft aangetoond dat enkele van de meest doeltreffende oplossingen in deze strijd eigenlijk heel klein kunnen zijn.

Een essentieel element

Het menselijk lichaam heeft ijzer nodig om hemoglobine aan te maken. Dat is het eiwit dat zuurstof in ons bloed transporteert. Een gebrek hieraan vertraagt de werking van de hersenen en fysieke bewegingen en kan ook het immuunsysteem aantasten. Ernstige gevallen veroorzaken schade aan de organen of zelfs de dood.

 

De toestand kan ook ruimere effecten hebben, zoals mindere prestaties op school en een lagere productiviteit. Deze tasten het ontwikkelingspotentieel van gezinnen, dorpen en hele gebieden aan.

Wat soms nog erger is dan de omvang van het probleem, is eigenlijk het feit dat de aandoening überhaupt bestaat. We kennen de oorzaken van ijzertekort, we weten hoe we dit kunnen voorkomen en genezen.

Het probleem aanpakken

Programma's voor de verrijking van voedsel zijn al erg succesvol geweest wat betreft het verminderen van tekorten aan voedingsstoffen. Zo werd er vitamine A toegevoegd aan keukenolie, of suiker en foliumzuur aan brood.

Daardoor ging Nestlé op zoek naar nieuwe manieren om meer ijzer te leveren aan ontwikkelingslanden. Het idee dat uiteindelijk uit de bus kwam, was briljant in zijn eenvoud.

Klein maar dapper

Er worden enorme hoeveelheden bouillonblokjes van Maggi verkocht in Centraal- en West-Afrika. In Nigeria alleen al kopen mensen meer dan 80 miljoen blokjes per dag. En in die regio heerst een aanzienlijk probleem met ijzertekort.

In 2009 zag Nestlé een kans, zo vertelt Petra Klassen-Wigger, Scientific Advisor bij de afdeling Nutrition, Health and Wellness van Nestlé. “De bouillonblokjes van Maggi worden in grote hoeveelheden gebruikt in deze regio waardoor ze een ideaal middel zijn om ijzer toe te voegen", vertelt ze.

 

Het is niet altijd zo gemakkelijk om een eenvoudig idee te realiseren. De wetenschappers moesten op zoek naar een manier om ijzer toe te voegen aan de blokjes zonder smaak of kleur aan te tasten. Het lichaam moest dit ook snel kunnen absorberen en verder mocht ook de prijs niet stijgen. De wetenschappers van Nestlé deden twee jaar onderzoek naar verschillende vormen van ijzer.

"Door kleine veranderingen aan te brengen in de andere ingrediënten, konden we uiteindelijk ijzer toevoegen aan de blokjes zonder ze duurder te maken," verklaart Klassen-Wigger.

De bouillonblokjes van Maggi met extra ijzer worden sinds 2012 verkocht in Centraal- en West-Afrika. Ze zien er hetzelfde uit. Ze smaken ook hetzelfde. Maar miljoenen mensen krijgen nu meer ijzer binnen via hun voeding, zonder dat ze hun gewoontes moeten aanpassen.

Ziektebestrijding

Natuurlijk is het verrijken van voedsel niet de enige oplossing om ijzertekort tegen te gaan.

Het is ook belangrijk om andere ziektes, die bloedarmoede kunnen verergeren, aan te pakken. Malaria, HIV/AIDS en andere infecties dragen in sommige gebieden bij tot de hoge cijfers voor anemie.

 

De Wereldgezondheidsorganisatie wil ook andere voedingstekorten aanpakken, zoals B12, foliumzuur en vitamine A, om het probleem aan te pakken.

Meer productiviteit

Samen met jodium, vitamine A en zink is ijzer een van de "vier grote" micronutriënten. Ze zijn essentieel voor groei en ontwikkeling maar twee miljard mensen wereldwijd krijgen er niet genoeg van binnen.

Liefst zou iedereen toegang moeten hebben tot diverse, voedzame levensmiddelen. Deze zouden het juiste gehalte vitamines en mineralen aanbrengen. Maar in veel landen, vooral in de armste gebieden van de wereld, is dat niet altijd mogelijk.

Kleine veranderingen in de voedselproductie kunnen een significante impact hebben. In geval van ijzertekort kan een behandeling de gezondheid herstellen en de productiviteit binnen de gemeenschap met wel 20% vergroten.

Daardoor doen kinderen het beter op school en kunnen gezondere gezinnen en gemeenschappen hun potentieel maximaal benutten.

Dat zijn grote verwachtingen voor een klein bouillonblokje. Maar in Afrika helpt dat kleine blokje vol smaak al om grote resultaten te boeken.